Şehir Plancısı ve Araştırmacı Veysi Altıntaş ile Chalak Events Kurucu Üyesi Tofan Sünbül tarafından tasarlanan bu atölye, Kürtlerin masal, dengbêjlik, efsane, mitolojik anlatı ve çocuk oyunları gibi somut olmayan kültürel miras unsurlarını odağına almaktadır. Çalışmanın temel amacı, bu sözlü kültür öğelerini yalnızca folklorik birer değer olarak değil; kentsel planlama ve kamusal alan tasarımı için somut veri üreten, toplumsal hafızayı geleceğe taşıyan ve toplumsal barışın inşasına katkı sunan stratejik kaynaklar olarak ele almaktır. Atölye, kentin görünmez kültürel katmanlarını mekânsal planlama süreçlerinde görünür ve işlevsel kılacak yeni yöntemler geliştirmeyi hedeflemektedir.
Geniş Kürt coğrafyası, yüzyıllardır sözlü gelenekle şekillenmiş, toplumsal ilişkilerin örgütlenme biçimlerini ve ortak yaşam kültürünü barındıran muazzam bir hafıza alanına sahiptir. Ancak bu zengin miras, Cumhuriyet dönemi boyunca uygulanan baskı, yasaklama ve inkâr politikaları nedeniyle sistematik bir şekilde derlenememiş ve modern kentsel planlama süreçlerine dahil edilememiştir. Son yıllarda yerel yönetimler bünyesinde kültürel çalışmalar hız kazanmış olsa da bu faaliyetlerin büyük oranda dil odaklı kalması; masal, mitoloji ve oyun gibi maddi olmayan unsurların mekânsal pratiklere entegre edilmesini sınırlı kılmıştır.
Maddi olmayan kültürel mirasın planlama süreçlerinde bir veri seti olarak kullanılması, hem kültürel sürekliliğin korunması hem de toplumsal barışın güçlendirilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Sözlü kültürün içerdiği mekânsal imgeler, kentsel tasarım için somut ve özgün doneler sunar. Bu bağlamda atölye, "intangible" (soyut) olan kültürel mirası, planlama disiplini içerisinde "tangible" (somut) hale getirmenin yollarını tartışmaya açmaktadır. Bu yaklaşım, kentin ruhunu oluşturan ancak haritalarda yer almayan öğelerin tasarıma dahil edilmesini mümkün kılacaktır.
Atölyenin temel çıktısı olarak, bu kültürel birikimin kentsel planlamaya nasıl entegre edilebileceğine dair yerel yönetimlere yönelik kapsamlı politika önerileri geliştirilmesi planlanmaktadır. Hazırlanacak öneriler; kültürel hakların tanınması, hafıza mekânlarının korunması ve kamusal alan tasarımında kültürel kimliğin gözetilmesi için uygulanabilir bir çerçeve sunacaktır. Ayrıca, sözlü kültür unsurlarından elde edilen verilerin kentsel tasarım ve kültürel planlama süreçlerinde doğrudan kullanılabilecek somut girdilere dönüştürülmesi hedeflenmektedir.
Atölyenin ilk bölümü, saat 10:00 ile 12:00 arasında gerçekleştirilecek olan "Kavramsal Çerçeve ve Hazırlık" aşamasıyla başlamaktadır. Açılış ve tanışmanın ardından yapılacak sunumda, maddi olmayan kültürel mirasın toplumsal ve mekânsal boyutları derinlemesine ele alınacaktır. Bu aşamada, sözlü kültürün kentsel planlama süreçlerindeki "görünmez katman" olma rolü üzerine interaktif bir tartışma yürütülerek katılımcıların konuya dair teorik farkındalığının artırılması hedeflenmektedir.
Teorik girişin ardından, saat 11:00’den itibaren Diyarbakır haritası üzerinde uygulamalı bir haritalama çalışmasına geçilecektir. Katılımcılar, şehrin hafıza ve sözlü kültür duraklarını temel alarak mekânsal bir çalışma yürütecek; masal, efsane ve dengbêjlik gibi soyut unsurların kentsel tasarım için nasıl somut verilere dönüştürülebileceğine dair ön hazırlık yapacaklardır. Bir saatlik öğle arasının ardından programın ikinci bölümü olan saha deneyimi aşamasına geçiş yapılacaktır.
Etkinliğin öğleden sonraki kısmında, teorik bilgilerin yerinde gözlemlenmesi amacıyla saat 13:00 ile 15:00 arasında "Mala Dengbêjan" (Dengbêj Evi) ve "Mala Çîrokbêjan" (Masal Evi) ziyaret edilecektir. Bu saha ziyareti, sözlü kültürün mekânsal karşılıklarını doğrudan deneyimleme ve mevcut uygulamaları değerlendirme imkânı sunacaktır. Kısa bir molanın ardından program, saat 15:30’daki genel değerlendirme oturumuyla sona erecektir. Bu kapanış bölümünde, saha gözlemlerinden yola çıkarak yerel yönetimlere yönelik somut politika önerileri tartışılacak ve atölyenin temel çıktıları netleştirilecektir.
Dil: Kürtçe (Kurmancî) ve Türkçe
Katılım: 18 yaş ve üstü herkese açıktır.
Kontenjan: 30